Onderstaand artikel, geschreven door Martin van den Hout van
Vadeo Onderhoudsadvies, verscheen in het Technisch Info Magazine (TIM) in juni 2001. TIM is een uitgave van Industriële Pers.

Reliability Centered Maintenance goed toepasbaar in industrie

De cijfers komen uit de luchtvaart. Uit de industrie zijn geen exacte cijfers bekend, maar er is weinig reden om aan te nemen dat de situatie daar anders zou zijn. Over het algemeen leiden periodieke revisies met een vooraf bepaalde interval tijd dus eerder tot méér dan tot minder storingen. Het zoeken naar verborgen storingen en het regelmatig inspecteren van installaties blijkt een veel effectiever middel om het aantal storingen terug te dringen.

Op grond van deze bevindingen is voor de luchtvaart Reliability Centered Maintenance (RCM) ontwikkeld. RCM is een methode voor het opstellen van onderhoudsschema's en is ook in de industrie goed toepasbaar. We moeten dan wel rekening houden met de verschillen tussen beide branches. Veel bedrijven denken dat een RCM implementatie erg veel tijd en geld kost en dat RCM een te zwaar middel is voor het opzetten van onderhoud. Dit is echter niet waar. Als het goed toegepast wordt, verdient RCM zich binnen enkele weken tot maanden terug. Vooral veel kostbare revisies blijken overbodig.

RCM concentreert zich op het in stand houden van de functie van een installatie en niet op de installatie zelf. De meesten van ons zijn technicus geworden, omdat we technische installaties op de een of andere manier "mooi" vinden. We hebben dan ook de neiging installaties zo te onderhouden dat ze "mooi" blijven. Volgens de RCM strategie is dit onjuist; onderhoud moet gericht zijn op de functie van een component. Zo komen in een vliegtuig duizenden systemen voor, waarvan falen geen invloed heeft op het functioneren van het vliegtuig als geheel, bijvoorbeeld omdat ze dubbel zijn uitgevoerd. Het kan goedkoper zijn ze te laten zitten tot ze stuk gaan, dan ze te onderhouden. Het is dus de functie van de component die telt en niet de component zelf.

Analyse
Bij het opzetten van onderhoud met RCM, stellen we eerst van iedere component in een installatie tot in het kleinste detail de functionele eisen vast. Vervolgens analyseren we welke storingen het functioneren van een installatie kunnen verstoren en wat de oorzaken en gevolgen van deze storingen zijn. De analyse wordt uitgevoerd volgens de FMECA methode. Veel mensen zien op tegen deze omvangrijke analyse. Een grondige analyse van een hele fabriek kan tienduizenden storingen opleveren en nog veel meer oorzaken en gevolgen van iedere storing.

In reguliere organisaties als de industrie of medische sector is het budget vaak krapper en is de documentatie niet zo perfect als in de luchtvaart; ook zijn de gevolgen van een storing niet zo catastrofaal. Daarom denken veel mensen dat RCM niet interessant is voor deze bedrijfstakken. Toch kan RCM ook in deze organisaties zeer waardevol zijn. Ook zij hebben systemen waarbij storingen onacceptabele gevolgen hebben. Bij deze installaties brengt een grondige analyse vaak gevaren aan het licht die men nog niet onderkend had. Vaak zijn eenvoudige maatregelen al voldoende om het gevaar weg te nemen.
Bij de overige systemen in een plant, vaak het overgrote deel, levert een vereenvoudigde versie van RCM spectaculaire resultaten. Bij deze systemen analyseren we niet de theoretisch mogelijke storingen, maar onderzoeken we storingen die al eens opgetreden zijn. Met deze historische gegevens doorlopen we de rest van het RCM traject. RCM gaat namelijk verder dan de analyse alleen, het geeft ook aan welke maatregelen we moeten nemen tegen een storing. De gegevens die in de luchtvaart verzameld zijn over het storingsgedrag van componenten zijn hierbij zeer waardevol.

Juiste onderhoud
RCM bereikt niet alleen spectaculaire verbeteringen voor de veiligheid van een installatie, maar ook voor de productiecapaciteit, de betrouwbaarheid en de mate waarin hij aan normen voor milieuvriendelijkheid en hygiëne voldoet. Al deze verbeteringen worden behaald tegen lagere onderhoudskosten dan bij "klassieke" onderhoudsschema's. Het geheim van RCM schuilt in de systematische analyse van de te onderhouden installaties, gekoppeld aan wetenschappelijke gegevens over het storingsgedrag van componenten. Deze manier van werken garandeert dat precies het juiste onderhoud wordt uitgevoerd.