Onderstaand artikel, geschreven door Martin van den Hout van
Vadeo Onderhoudsadvies, verscheen in het vakblad TIM van juni 2003. TIM is een uitgave van Industriële Pers.

Nog steeds bestaat bij veel mensen het idee, dat met voldoende preventief onderhoud, het aantal storingen tot nul kan worden teruggebracht. Onderzoek heeft echter aangetoond, dat slechts elf procent van de storingen te voorkomen is door periodieke revisies. Slechts ongeveer veertig procent van de technische storingen kan voorspeld worden met conditiebewaking. De helft van de storingen is dus helemaal niet te voorkomen door preventief onderhoud. Dit betekent dat de technische dienst moet zorgen dat de juiste informatie, reservedelen en vakkennis aanwezig zijn om de storingen snel te kunnen repareren.

Storingshistorie
Om dit goed te kunnen organiseren, moet de technische dienst een duidelijk en gedetailleerd inzicht hebben in welke storingen kunnen optreden. Eén manier om dat inzicht op te bouwen, is het bijhouden van een goede storingshistorie. Hoewel op deze manier de meest voorkomende storingen snel aangepakt kunnen worden, is het nadeel van deze werkwijze, dat elke storing ten minste één maal zal optreden, voordat de technische dienst zijn maatregelen kan treffen. Op deze manier kan het erg lang duren, voordat alle storingen in kaart zijn gebracht. In de tussentijd wordt het bedrijf steeds weer verrast door de optredende storingen, waardoor erg veel waardevolle productietijd verloren gaat.

Risicoanalyse
De meest grondige methode om de stilstandstijd door storingen terug te dringen is het uitvoeren van een complete risicoanalyse van een installatie. Tijdens een risicoanalyse, worden alle reëel mogelijke storingen aan een installatie in kaart gebracht. Dit zijn niet alleen storingen die al eens zijn opgetreden, maar alle storingen die in principe mogelijk zijn. Bij de analyse kan hiervoor gebruik gemaakt worden van de kennis van de monteurs en engineers van het eigen bedrijf, algemene technische kennis en natuurlijk de kennis van de leverancier van een installatie.

Veel bedrijven laten dit soort analyses al uitvoeren, om hun preventieve onderhoud en reservedelenvoorraad te optimaliseren. De resultaten van de analyse zijn echter ook goud waard bij de voorbereiding op toekomstige storingen. Degene die de analyse uitvoert, moet van iedere potentiële storing niet alleen vastleggen wat de gevolgen zijn, maar ook wat er precies gebeurt als de storing optreedt. Hij moet dus ook vastleggen welke symptomen van een storing een monteur of operator precies kan waarnemen.

Storingsafhankelijk onderhoud
Een maintenance engineer kan de storingshistorie of de resultaten van de risicoanalyse, gebruiken om te besluiten welke soort onderhoud de meest optimale is ter voorkoming van iedere storing. Dit onderhoud zou het uitvoeren van een periodieke inspectie of revisie kunnen zijn. In een heleboel gevallen zal preventief onderhoud echter technisch niet zinvol zijn. In deze gevallen, zou het bedrijf kunnen besluiten een installatie zodanig te modificeren dat de storing niet meer kán optreden. Dat is echter lang niet altijd haalbaar en zeker niet altijd de beste optie. Modificatie kost tijd en geld, het brengt bovendien ook risico’s met zich mee.

Vaak is StoringsAfhankelijk Onderhoud (SAO), de meest economische optie. Dit betekent dat de TD besluit geen preventief onderhoud te plegen om een bepaalde storing te voorkomen, maar het risico dat de storing optreedt accepteert.

Expertsysteem
Het is van het grootste belang te anticiperen op de reparatie van storingen waarbij voor storingsafhankelijk onderhoud gekozen is. De meeste directies zullen natuurlijk niet accepteren dat een TD helemaal niets doet. Als de fabriek te kampen heeft met een langdurige storing, kan het hoofd TD niet zeggen: "We wisten dat dit kon gebeuren, maar we hebben helemaal niets gedaan".
Bij het voorbereiden op potentiële storingen, speelt onderhoudssoftware een belangrijke rol. De TD kan de opgebouwde storingshistorie én de resultaten van de risicoanalyse vastleggen in een database. Deze database kan fungeren als expertsysteem bij het vinden van de oorzaak van een storing. Als een storing optreedt, kan de monteur de waargenomen symptomen invoeren en het systeem geeft vervolgens een aantal mogelijke oorzaken aan.
De maintenance engineer kan ook vastleggen welke kritische onderdelen nodig zijn voor de reparatie van een bepaalde storing. Vervolgens moet hij vaststellen of het zinvol is om deze onderdelen in het eigen magazijn op voorraad te houden.
Ook kan hij een werkbeschrijving maken voor complexe reparaties. Eventueel is het mogelijk om productieoperators te trainen met behulp van de werkbeschrijving.

Gevolgen beperken
Bij storingsafhankelijk onderhoud, is het erg zinvol om na te denken over hoe de alarmeringen op een installatie kunnen helpen bij het storingzoeken. De tijd die nodig is voor het vinden van de oorzaak van een storing kan vaak drastisch verkort worden door de installaties heldere en specifieke storingsmeldingen te laten geven. Ook moet degene die de analyse uitvoert, onderzoeken of het mogelijk is de gevolgen van de storing met andere technische modificaties te beperken. Een goed geplaatste lekbak kan bijvoorbeeld de gevolgen van een lekkage sterk beperken.

Gefundeerde keuze
Het uitvoeren van een risicoanalyse is, vooral als je er weinig ervaring mee hebt, een arbeidsintensief proces. Veel mensen schrikken terug van de hoeveelheid werk die een analyse vergt. Daarom werken veel bedrijven samen met een consultant bij het uitvoeren van de risicoanalyse. De consultant heeft de kennis, ervaring en de softwaretools om de analyse snel uit te voeren én het meest optimale onderhoudsschema op te stellen.

Bedrijven die liever zelf de analyse uitvoeren, kunnen beginnen met het vastleggen van de informatie die nodig is om regelmatig terugkerende storingen efficiënt aan te pakken. Het allerbelangrijkste is, dat er een goed gefundeerde keuze wordt gemaakt voor de te nemen maatregel tegen de potentiële storing. Het is niet altijd mogelijk elke mogelijke storing uit te sluiten. Daarom moet er een goede keuze gemaakt worden tussen preventief onderhoud, verbetering van de installatie of geen preventieve actie ondernemen, maar zorgen dat je goed voorbereid bent als de storing optreedt.